Kuriositéiten aus der Lëtzebuerger Sprooch Den "eng" a Kombinatioun mat engem Pluriel

Déi Kéier geet et ëm eng ganz besonnesch lëtzebuergesch Konstruktioun: Nominalphrase vum Typ "eng 300 Leit". D'Kuriositéiten aus der Lëtzebuerger Sprooch mat der Linguistin Caroline Döhmer vum Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch.

Simon Larosche / Caroline Döhmer / cz

Caroline Döhmer
D'Caroline Döhmer ass Linguistin a schafft beim Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch. Foto: Archiv

Simon Larosche: Wéi eng kuriéis Konstruktioun wollts de eis dann haut erklären?

Caroline Döhmer: Et geet haut ëm Nominalphrase vum Typ "eng 300 Leit".

A firwat ass déi sou besonnesch?

Fänke mer mol mat der Form "eng" hunn. Hei hu mer en indefiniten Artikel (een/eng), deen am Femininum Singulier ass, wéi bei "eng Kaz" oder "eng Këscht". An elo kann deen op eemol mat engem Pluriel kombinéiert ginn. Also wann ech der dat elo mat engem maskuline Singulier bauen, da wäerts de mierken, datt dat am Pluriel zimmlech falsch wierkt: e Fliger, okay, well Singulier. Mee am Pluriel mat engem Zuelwuert "en 100 Fligeren"?

Okay, dat kléngt wierklech falsch.

Genee, eigentlech hu mer e Fall, wou d'Kongruenz net stëmmt. Ech géif mer bei engem Substantiv am Pluriel och en Artikel am Pluriel erwaarden, oder guer keen Artikel. Also mer verhalen eis, datt ech e feminine Singulier mat engem Pluriel dierf verbannen: eng 100 Fligeren. Et ass awer net iergendee Pluriel: e muss ëmmer begleet gi vun engem Zuelwuert. Also mer hunn dat bei: eng 30 Minutten, eng 5 Stonnen, eng 100 Autoen, eng 200.000 Mënschen, eng 100 bis 200 Vullenaarten asw.

Gemengt sinn hei natierlech ëmmer approximativ Wäerter, also Schätzungen. Et kéint ee jo och soen "ronn 30 Minutten", "ronn 100 Autoen" asw.

Deen nächste Punkt ass: De Femininum. Dee passt eigentlech och net iwwerall. Dës Konstruktioun kann och viru Wierder stoen, déi Maskulinum oder Neutrum sinn, also wou den "eng" tendenziell guer net hipasst: e Fliger (Mask.), awer: eng 100 Fligeren. Ee Kand (Neutr.), awer: eng 500 Kanner.

A wéi kënnt dat, datt deen "eng" esou op där Plaz festhänkt, wou en eigentlech guer net dierft stoen?

Dat ass eng gutt Fro. Et ass dovun auszegoen, datt et eng aner Moosseenheet oder Quantitéitsbezeechnung gouf, déi virdrunner do stoung wéi: eng Rei Fligeren oder eng Dose Fligeren. Dat ass grammatesch plausibel, well den "eng" bezitt sech, esou wéi een et géif erwaarden, op e Substantiv am Femininum Singulier, nämlech "Rei" oder "Dosen".

An de Slot vun der Moosseenheet, deen an dëse Beispiller "Rei" oder "Dosen" ass, gëtt elo duerch en Zuelwuert ersat. Den "eng" bleift stoen an de Pluriel bleift stoen. An esou kéim et dann zu der Konstruktioun: eng 100 Fligeren.

Dat Ganzt geet natierlech och am Dativ: d'Sammlung besteet aus enger 500 Konschtwierker, mat enger 30 Zorte Kéis. Hei ass d'Form dann "enger", mee och hei gëllt, datt de Femininum an de Singulier am Prinzip net zum Rescht vun der Konstruktioun passen. An ech wette mat dir, datt och kee Mammesproochler sech bis elo dorunner gestouss huet.

Se gëtt och wierklech vill benotzt.

Absolut!

Méi zum Thema

Caroline Döhmer
Kuriositéiten aus der Lëtzebuerger Sprooch

"Hien hat dat scho gelies gehat" - Den duebele Perfekt am Lëtzebuergeschen ass déi Kuriositéit, ëm déi et hei geet. D'Linguistin Caroline Döhmer vum Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch weess, wat esou besonnesch un dëser Form ass.

Caroline Döhmer
Kuriositéiten aus der Lëtzebuerger Sprooch

Et geet nees ëm eng Kuriositéit aus der Lëtzebuerger Sprooch. Dës Kéier e Laut. D'Linguistin Caroline Döhmer vum Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch verréit méi iwwer de "Schwa".

Net verpassen

  • Offre d'emploi: Journaliste-présentateur/trice

    radio 100,7

    L'Établissement de Radiodiffusion Socioculturelle, opérateur de la radio de service public radio 100,7, recherche Un/e Journaliste-présentateur/trice sous contrat à durée indéterminée et à tâche complète (40h/semaine).

Programm

Dossieren

  • Olympesch Spiller 2021

    D'Olympesch Spiller fannen, mat enger Joer Verspéidung, tëscht dem 23. Juni bis den 8. August zu Tokyo statt. Fir eis op der Plaz ass eise Korrespondent Philip Crowther.

  • Déi national Anti-Krise-Pläng an der EU

    Wat maachen d'Länner mat den Suen, déi hinnen aus dem Europäeschen Fonds de Relance zoustinn? An eiser Rubrik Europa Aktuell huele mer déi national Pläng ënner d'Lupe.

Iwwert eis

De radio 100,7 ass deen eenzegen ëffentlech-rechtleche Radio zu Lëtzebuerg. E proposéiert Programmer op Lëtzebuergesch mat engem Fokus op Informatioun, Kultur, Divertissement a mat Akzent op d’klassesch Musek.

Weider liesen